

کریدور نوآوری تهران تک شامل مسیری میشود که در تاریخ چندین دهه ایججاد شده و بستری همسو با توسعه صنعت تا دانشگاه و دانشگاه تا صنعت را در بر دارد.
این مسیر در طول دانشگاهها و زیرساختهای صنعتی کشور از قلب تهران دانشگاه تهران تا شهرک ماموت در غرب تکرج شکل گرفته است.
جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۴ به دارون عاجماوغلو، سایمون جانسون و جیمز رابینسون برای تحقیقاتشان درباره "چگونگی شکلگیری نهادها و تأثیر آنها بر شکوفایی کشورها" اهدا شد . ایده اصلی و انقلابی کار آنها این است که تفاوت در رفاه و درآمد کشورها را نه به جغرافیا یا فرهنگ، بلکه به نهادهای اجتماعی و سیاسی (قوانین، ساختارهای حکمرانی، حقوق مالکیت) نسبت میدهند . آنها دو نوع نهاد را معرفی میکنند: نهادهای فراگیر (Inclusive Institutions): این نهادها حقوق مالکیت را برای اکثریت جامعه تضمین میکنند، قانون را به طور یکسان اجرا میکنند و زمینه را برای مشارکت گسترده مردم در اقتصاد و سیاست فراهم میسازند. چنین نهادهایی بستر رشد بلندمدت و نوآوری هستند . نهادهای استثمارگر (Extractive Institutions): این نهادها توسط یک اقلیت قدرتمند برای استثمار توده مردم و حفظ قدرت و ثروت خودشان طراحی شدهاند. در چنین جوامعی، نوآوری سرکوب میشود و رشد اقتصادی پایدار و بلندمدت اتفاق نمیافتد . این سه اقتصاددان با مطالعه تاریخ استعمار نشان دادند که در مناطقی که استعمارگران به دلیل تراکم جمعیت یا ثروت زیاد، نهادهای استثمارگر ایجاد کردند، امروز شاهد فقر و نابرابری هستیم. در مقابل، در مناطقی که خودشان ساکن شدند و نهادهای فراگیر (مشابه کشور خودشان) بنا نهادند، شاهد رشد و شکوفایی هستیم . به بیان دیگر، دموکراسی، حاکمیت قانون و محدود کردن قدرت نخبگان، موتور محرکه نوآوری و رشد بلندمدت است . .
جایی برای توسعه.
تخریب خلاق" در سایه نهادهای فراگیر یکی از مفاهیم کلیدی در اقتصاد نوآوری، "تخریب خلاق" است؛ فرآیندی که در آن نوآوریهای جدید، صنایع و مشاغل قدیمی را نابود میکنند (مثل جایگزینی گوشیهای هوشمند با تلفنهای ثابت) . کار برندگان نوبل نشان میدهد که این فرآیند دردناک اما مفید، تنها در شرایطی رخ میدهد که نهادها به جای حمایت از بنگاههای ورشکسته و قدیمی، از نیروی کار آسیبدیده حمایت کرده و مسیر را برای ورود بازیگران جدید باز بگذارند . اگر نهادها استثمارگر باشند، نخبگان قدرتمند اجازه ورود رقبا و تخریب شدن خود را نمیدهند و در نتیجه نوآوری متوقف میشود. .
عاجماوغلو و جانسون در کتاب اخیر خود "قدرت و پیشرفت" (Power and Progress) به طور خاص به این موضوع پرداختهاند که آیا فناوریهای جدید مانند هوش مصنوعی به نفع همه خواهد بود یا فقط به نفع یک اقلیت؟ . پاسخ آنها دوباره به نهادها برمیگردد. اگر نهادها فراگیر باشند، میتوان مسیر فناوری را به سمتی هدایت کرد که به جای جایگزینی نیروی کار (اتوماسیون صرف)، به توانمندسازی انسانها و افزایش بهرهوری آنها منجر شود . این دقیقاً جوهره "اقتصاد نوآور" است: نوآوریای که شکافها را عمیقتر نمیکند، بلکه رفاه جمعی را افزایش میدهد..